Het wordt pas simpel als je begrijpt dat het complex is.

Dat is zeker van toepassing op de regels voor de btw (belasting toegevoegde waarde, ook wel omzetbelasting genoemd) zoals je er in je kunstpraktijk mee te maken krijgt.

Naast deze algemene informatie (I.) bestaat deze toelichting op de Btw-regels uit nog 2 delen: Btw in de Nationale (II.) en Internationale (III.) kunstpraktijk. De inzichten zijn bedoeld om je op weg te helpen. Een individueel advies van een fiscalist of belastingdienst blijft aan te raden.

Ondernemer en de btw

Verkoop je als Nederlandse kunstenaar een origineel kunstwerk in Nederland of incidenteel aan landen binnen de EU? Dan mag je hetverlaagde 9% tarief (2026) toepassen. Dit geldt ook bij ‘echte’ bemiddeling door een galerie. Maar pas op, dit is al gauw meer uitzondering dan regel!

De toepassing van een (eventueel verlaagd) btw-tarief wordt niet door het object alleen bepaald. De kern is de feitelijke transactie: wie levert en in welke hoedanigheid, aan wie, vanuit welk land en naar welke bestemming. Bij internationale handel komen nationale wetgeving, bewijs van vervoer/export en de Unieregeling One Stop Shop (OSS) daar nog eens bij.

Voorwaarde is natuurlijk dat je bij de Belastingdienst als ‘ondernemer’ te boek staat en een btw-nummer hebt gekregen. Daarnaast maak je geen gebruik van de KOR (Kleine Ondernemers Regeling). De KOR is een btw-vrijstelling voor Nederlandse eenmanszaken die niet meer dan € 20.000 omzet per jaar maken. Internationaal bestaat er sinds 2025 ook de EU-KOR voor kleine ondernemers binnen de 27 EU-landen. Voor deelname mag je totale jaaromzet niet meer dan € 100.000 in de hele EU zijn, plus eventuele nationale voorwaarden.
Dat betekent dat als je ervoor kiest om deel te nemen aan de KOR geen btw berekent aan klanten. Ook doe je geen btw-aangifte en kun je geen btw terugvragen over je kosten en investeringen.

Mijn ervaring is overigens dat deelname aan de KOR voor kunstenaars vrijwel nooit zinvol is. Btw-plichtig zijn, vraagt wat meer administratie maar je kunt al snel meer btw terugvragen (21%) dan je moet afdragen (9%). Ook het prijsvoordeel van je kunst is niet heel erg groot door het verlaagde tarief!

De verkoopsituaties en verkoopmodellen

Met de komst van het internet presenteren veel kunstenaars zich ook zelfstandig aan een internationale markt. Wanneer geen exclusieve vertegenwoordiging met een galeriehouder is overeengekomen, hoort rechtstreekse verkoop steeds meer tot de mogelijkheden. Het bereik via sociale media, met name Instagram voor de beeldende kunsten, is enorm, oftewel grenzeloos groot!
Mijn toelichting op de meest relevante btw-regels voor de kunstenaar bestrijkt de 3 domeinen die je uitgangspunt zijn van je verkoop en daarmee het btw-tarief.

- nationaal
- internationaal binnen de 27 EU-landen
- internationaal buiten de EU

Daarbij onderscheiden zich nog

- rechtstreekse verkoop aan particulieren óf aan ondernemers
- de bemiddelende óf de weder-verkopende galerie

De hiervan afgeleide verkoopmodellen, met ieder hun eigen regels en voorwaarden, vind je in mijn volgende posts.waar de Nationale en Internationale Btw-regels nader worden toegelicht.

Je administratie

Wil je, waar mogelijk, gebruikmaken van een verlaagd btw-tarief dan is een uitvoerige administratie een absolute voorwaarde. Het dient vooral helder te zijn wie juridisch de verkoper is.

Voor internationale handel moet ook vaststaan
- of de kunstkoper eventueel een ondernemer is aan de hand van een gecontroleerd btw- identificatienummer
- dat het werk ons land heeft verlaten en het andere EU-land of daarbuiten is binnengekomen.

Vervoersdocumenten zijn daarbij belangrijk bewijsmateriaal. 
De bewijslast hiervan is erg zwaar. Zonder vervoersdocumenten of vervoersverklaring wordt het recht op de verlegging van de btw of toepassing van het 0% tarief hoe dan ook betwist. De belastingdienst kan dan alsnog het oorspronkelijke btw-tarief worden gevorderd.

Bij een bemiddeling door de galerie zou jouw administratie nogal wat moeten laten zien.
Bemiddelingsovereenkomst + klantgegevens + kopie verkoopfactuur namens kunstenaar + expliciete tekst op verkoopfactuur + verrekeningfactuur aan kunstenaar + betalingsbewijs + transport/vervoersbewijs en eventuele douanedocumenten.

Een raamcontract

Een overeenkomst tussen de galeriehouder en de kunstenaar wordt door de fiscus vaak als vertrekpunt beschouwd. Koppel hieraan de actuele ‘consignatielijst’.

Noem een overeenkomst niet alleen “consignatie”. Maak ook afspraken over eventuele bemiddeling oftewel over wie op eigen naam verkoopt en wie de klant juridisch bedient, wie facturen uitreikt, wie transport- en verzekeringskosten draagt, hoe de prijs wordt vastgesteld, wat de commissie is, over promotie et cetera. Die feiten zijn bepalend voor de btw-analyse.

De galeriehouder kan eigenlijk alleen gebruikmaken van het fiscale voordeel bij bemiddeling (9% in plaats van 21% omzetbelasting) wanneer er ook daadwerkelijk sprake is van een bemiddelingsovereenkomst.

Maar pas op: behalve door een concrete overeenkomst, die ondertekend is door beiden, kan ook het feitelijk gedrag tussen beide partijen uitsluitsel geven voor de Belastingdienst over de toepassing van het juiste btw-tarief. De bewijslast hiervoor ligt bij de galeriehouder.

Meer weten?

Laat je e-mailadres achter in het contactformulier met het verzoek om mijn uitgebreide toelichting op de Nationale en Internationale Btw-regels. Je ontvangt deze dan rechtstreeks in je mailbox.